Stappenplan: hoe kun je een ANBI oprichten?
Een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) oprichten in Nederland verloopt volgens een vast en zorgvuldig proces.
De Belastingdienst stelt duidelijke eisen aan de rechtsvorm, het doel, het bestuur en de transparantie van de organisatie. Hieronder vind je een praktisch en actueel stappenplan voor het oprichten van een ANBI, gebaseerd op de geldende wetgeving en beleidsregels.
1. Oprichten van de entiteit
Oprichting via notariële akte
De meeste ANBI’s in Nederland worden opgericht in de vorm van een stichting.
De oprichting van een stichting gebeurt via een notariële akte, opgesteld door een notaris. Zonder deze akte is de oprichting niet rechtsgeldig en kan geen ANBI-status worden aangevraagd.
De notariële akte vormt de juridische basis van de organisatie en is verplicht voor erkenning door de Belastingdienst.
Statuten opstellen en vastleggen
De statuten maken onderdeel uit van de notariële akte en bevatten de juridische spelregels van de organisatie. De Belastingdienst toetst deze statuten bij de aanvraag van de ANBI-status.
De statuten moeten onder andere bevatten:
- de naam en vestigingsplaats van de stichting;
- de doelstelling, waarbij minimaal 90% van de activiteiten het algemeen nut moet dienen;
- de bestuursstructuur en besluitvorming;
- de wijze van benoemen, schorsen en ontslaan van bestuurders;
- bepalingen over het vermogen en de bestemming daarvan bij ontbinding.
Statuten mogen geen bepalingen bevatten die privébelangen vooropstellen. Alles moet aantoonbaar gericht zijn op het algemeen nut.
Benoeming en registratie van het bestuur
Een ANBI moet beschikken over een formeel bestuur. Veel organisaties kiezen voor een bestuur bestaande uit meerdere personen, bijvoorbeeld een voorzitter, penningmeester en secretaris.
De samenstelling van het bestuur en de functies van de bestuursleden worden vastgelegd in de oprichtingsakte en geregistreerd bij de Kamer van Koophandel. Duidelijke vastlegging is essentieel voor goede governance en transparantie, en wordt expliciet beoordeeld door de Belastingdienst.
2. Registratie en aanvraag van de ANBI-status
Aanvraag bij de Belastingdienst
Na oprichting kan de ANBI-status worden aangevraagd bij de Belastingdienst via het officiële aanvraagformulier voor Algemeen Nut Beogende Instellingen. Bij deze aanvraag moet worden aangetoond dat de organisatie voldoet aan alle wettelijke en beleidsmatige voorwaarden.
De Belastingdienst beoordeelt aanvragen op basis van wetgeving én actuele beleidsbesluiten.
Benodigde documenten
Bij de aanvraag moet doorgaans de volgende documentatie worden aangeleverd:
- een kopie van de notariële oprichtingsakte inclusief statuten;
- een uittreksel van de Kamer van Koophandel;
- een actueel beleidsplan waarin doelstellingen, activiteiten en bestedingen zijn uitgewerkt;
- een overzicht van de bestuurssamenstelling en functies;
- een financiële begroting of recente jaarrekening;
- een toelichting op de werkzaamheden waaruit blijkt dat deze het algemeen nut dienen.
Zorg ervoor dat alle documenten volledig, consistent en actueel zijn.
Gebruik van de ANBI-zelftoets
Voorafgaand aan de aanvraag is het verstandig de ANBI-zelftoets van de Belastingdienst te gebruiken. Deze zelftoets helpt inzicht te krijgen in de belangrijkste criteria en verkleint de kans op afwijzing of vertraging van de aanvraag.
3. Beoordeling, registratie en publicatie
Beoordeling door de Belastingdienst
Na ontvangst van de aanvraag beoordeelt de Belastingdienst of de organisatie voldoet aan de ANBI-voorwaarden. Hierbij wordt onder andere gekeken naar:
- de statutaire doelstelling en feitelijke werkzaamheden;
- governance en bestuur;
- financiële huishouding en bestedingsbeleid;
- naleving van transparantie- en publicatieverplichtingen.
Indien nodig kan de Belastingdienst aanvullende informatie opvragen.
Afwijzing en bezwaar
Wanneer de aanvraag wordt afgewezen, ontvangt de organisatie hiervan schriftelijk bericht met motivering. Binnen zes weken kan bezwaar worden gemaakt. Het bezwaar moet gemotiveerd worden ingediend en wordt opnieuw beoordeeld door de Belastingdienst.
Opname in het ANBI-register
Bij goedkeuring wordt de organisatie opgenomen in het openbare ANBI-register van de Belastingdienst. Deze registratie is zichtbaar voor het publiek en belangrijk voor het vertrouwen van donateurs en andere belanghebbenden.
4. Blijvend voldoen aan de voorwaarden
Het verkrijgen van de ANBI-status is geen eenmalige handeling.
ANBI’s moeten blijvend voldoen aan alle voorwaarden, waaronder:
- het naleven van het beleidsplan;
- correcte besteding van middelen;
- transparante publicatie van verplichte gegevens;
- tijdig doorgeven van wijzigingen.
Regelmatige controle en actualisatie voorkomt risico op verlies van de ANBI-status.
ANBI-status verkregen?
Controleer daarna periodiek of je blijft voldoen aan alle voorwaarden.
Checklist: ben je nog ANBI-compliant?