Het centrale platform voor ANBI-informatie

Alles wat je moet weten én regelen voor je ANBI

Het ANBI-portaal biedt actuele informatie, praktische uitleg en overzichtelijke hulpmiddelen voor organisaties met een ANBI-status of initiatiefnemers die deze status willen aanvragen.
Van wetgeving en voorwaarden tot compliance en publicatieplicht: alles op één plek.

Korte samenvatting van de voordelen en vereisten

Voordelen van ANBI-status:

Fiscaal voordeel voor donateurs: Giften aan een ANBI zijn (deels) aftrekbaar van de belasting, met extra voordeel voor culturele ANBI’s.
Vrijstelling van schenk- en erfbelasting: ANBI’s betalen geen belasting over ontvangen schenkingen of nalatenschappen.
Aantrekkingskracht op fondsen: ANBI’s zijn aantrekkelijker voor donateurs en fondsenwervende campagnes, doordat de status vertrouwen en transparantie waarborgt [Goede Doelen Nederland ANBI-Evaluatie].
Toegang tot subsidies: Sommige overheden en private fondsen stellen ANBI-status verplicht bij het verlenen van subsidies of donaties.

Vereisten voor ANBI-status:

Rechtsvorm: De organisatie moet een stichting of andere geschikte rechtspersoon zijn zonder winstoogmerk [Legal Forms and Governance – Foundation].
Publiek belang: Minimaal 90% van de inzet en uitgaven zijn voor het algemeen nut.
Transparantie: Jaarlijkse publicatieplicht van financiële gegevens en bestuursinformatie op een publiek toegankelijke website.
Toezicht en bestuur: Onafhankelijk bestuur, zonder privébelangen bij het vermogen van de organisatie.
Formele registratie: Indiening van statuten, activiteitenplan en aanvraag bij de Belastingdienst voor ANBI registratie.
Jaarlijkse compliance: Voldoen aan de ANBI compliance checklist, inclusief tijdige rapportages en governance-transparantie [Belastingdienst Requirements].

Aan de hand van deze nonprofit organization setup guide kunnen initiatiefnemers zorgvuldig en transparant een ANBI oprichten, zodat zij direct voldoen aan de ANBI registration process en profiteren van de ANBI tax advantages en bijbehorende public benefit entity setup.

Voorwaarden en wettelijke eisen voor het oprichten van een ANBI

2.1 Juridische rechtsvorm kiezen

Bij het setting up a public benefit organization in Nederland ligt de eerste keuze bij de juridische rechtsvorm. Zowel de stichting als de vereniging kan een ANBI worden zolang zij voldoet aan de eisen van de Belastingdienst. Het verschil tussen beide is wezenlijk:

Stichting:

– Geen leden, uitsluitend een bestuur.

– Doelstelling is het realiseren van een maatschappelijk of ideëel doel, zonder winstoogmerk.

– Winst uit activiteiten mag niet worden uitgekeerd aan bestuurders of oprichters.

– Uitermate geschikt voor het beheren van vermogen en uitvoeren van projecten zonder dat leden inspraak hebben.

Vereniging:

– Heeft leden en een ledenvergadering (hoogste orgaan).

– Promotie van een gemeenschappelijk doel met actieve betrokkenheid van leden.

– Winst mag ook hier niet worden uitgekeerd aan leden, bestuurders of oprichters als men ANBI-status nastreeft.

– Meer inspraak en democratisch bestuur door leden.

Een stichting is noodzakelijk wanneer u een zelfstandige entiteit wenst zonder ledenstructuur die vermogen beheert en richting geeft aan een ideëel doel. Dit is vaak het uitgangspunt bij het forming a charity organization of ANBI, mede omdat het eenvoudiger voldoet aan de eis dat geen uitkeringen aan oprichters of bestuurders plaatsvindt. Voor een vereniging kan ANBI-status nuttig zijn als grote maatschappelijke verenigingen hun centrale taken willen onderbrengen onder fiscaal gunstige voorwaarden.

De statuten van beide rechtsvormen moeten helder zijn over:

Doelstelling: focus op het algemeen nut.
Samenstelling, benoeming en ontslag bestuurders.
Uitsluitend benoembaarheid van onafhankelijke bestuurders en toelichting op hun beloningen (veelal onbezoldigd).
Procedures bij wijziging statuten en opheffing (zie 2.3).

Een actueel, transparant en rechtsgeldig bestuursbeleid is essentieel voor het nonprofit organization setup guide en voorkomt problemen bij ANBI registratie en toezicht [SRA].

2.2 Kerncriteria voor ANBI-erkenning

Om de ANBI-status te verkrijgen, gelden onderstaande kerncriteria:

Geen winstoogmerk:

– ANBI’s mogen geen uitkeringen doen aan oprichters of bestuursleden. Eventuele opbrengst, vermogen en baten dienen volledig ten goede te komen aan het publieke doel.

– Strikte ‘anti-hamsteren’ eisen: vermogen mag niet zonder duidelijke reden worden opgepot. Het moet binnen redelijke termijn zichtbaar worden besteed aan de doelstelling [HLB Nederland].

Bestuur:

– Minimaal drie onafhankelijke bestuurders, zonder familiebanden, zakelijke bindingen of financiële belangenconflicten.

– Bestuursleden mogen alleen een onkostenvergoeding ontvangen of een niet bovenmatig vacatiegeld.

– Functies en het beloningsbeleid van bestuursleden moeten zijn vastgelegd in de statuten.

Openbaar belang:

– Centrale doelstelling dient het algemeen nut en de maatschappij als geheel—en niet een kleine, beperkte groep.

– Uitsluitend activiteiten die overeenkomen met deze publieke doelstelling dragen bij aan het behoud van ANBI-status.

– Activiteiten moeten traceerbaar en transparant zijn: publicatie van beleidsplannen, financiële jaarverslagen, en beloningsbeleid is verplicht via een officieel ANBI-portaal [Goede Doelen Nederland].

Compliance en toezicht:

– ANBI’s zijn verplicht jaarlijks te publiceren over hun activiteiten, uitgaven en beleid.

– Voldoen aan de actuele regelgeving, ook bij wetswijzigingen zoals het voorgestelde fiscale verzamelwet 2026, is vereist om verlies van status te voorkomen [PwC].

2.3 Statuten, missies en dissolutieregeling

De statuten zijn het fundament van uw ANBI en dienen te voldoen aan strikte wettelijke eisen:

Verplichte statutaire bepalingen:

– Exacte doelstelling met publieke nut als centrale missie.

– Regels omtrent benoeming, ontslag, en (on)bezoldiging van het bestuur.

– De bestemming van het batig saldo bij ontbinding (opslag dissolutieregeling); verplichting dat bij opheffing een eventueel resterend vermogen wordt overgedragen aan een andere ANBI of vergelijkbare instelling met een soortgelijk doel [Govers Accountants, Belastingdienst].

– Uitdrukkelijke bepaling tegen uitkeringen aan bestuurders/oprichters.

Best Practices en voorbeelden:

– Gebruik voorbeeldstatuten van de notaris of de officiële Belastingdienst website.

– Regelmatige toetsing door juristen/notarissen: deze praktijk voorkomt verouderde bepalingen of complianceproblemen.

– Transparantie in governance: benoem ten minste drie onafhankelijke bestuurders in de statuten en documenteer het beloningsbeleid expliciet.

Internationale vergelijking:

– Wereldwijd zijn soortgelijke eisen te vinden bij het oprichten van een nonprofit organization, zoals het verplicht vastleggen van de missie, bestuursinformatie en dissolutieregeling in statuten of oprichtingsdocumenten. Bijvoorbeeld eisen rond de “articles of incorporation” en non-distribution clausules in de VS [neonone.com].

– Veel Europese landen leggen eveneens focus op transparante governance, verplichting tot publieke rapportage over besteding, en stringente eisen voor ontbinding of wijziging van doel en vermogen [ICNL].

Praktische compliance & transparantie na oprichting

4.1 Financiële administratie en jaarverslag

Een ANBI is wettelijk verplicht een gedegen financiële administratie te voeren die alle inkomsten, uitgaven, bezittingen en schulden zichtbaar maakt. De administratie moet zodanig ingericht zijn dat op elk moment inzichtelijk is hoe het vermogen wordt besteed aan het algemeen nut en of aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan. Voor grotere ANBI’s gelden vaak strengere normen, waaronder het gebruik van gestandaardiseerde jaarrekeningmodellen.

Eisen aan boekhouding en jaarrekening:

Alle mutaties (giften, subsidies, donaties, kosten) moeten correct en tijdig worden geboekt.
Jaarlijks moet uiterlijk op 1 juli na afloop van het boekjaar een volledige jaarrekening worden opgesteld en gepubliceerd, bestaande uit balans, staat van baten en lasten, toelichting, alsook een activiteitenverslag en het actuele beleidsplan (Forvis Mazars, 2024; Russell Advocaten, 2025).
Grote ANBI’s zijn verplicht een voorgeschreven digitaal format voor publicatie te gebruiken.

Verplichte jaarlijkse publicatieplicht:

De jaarrekening, het activiteitenverslag en onder meer samenstelling van het bestuur en het beloningsbeleid moeten voor het publiek toegankelijk zijn, doorgaans via de eigen website (PwC Netherlands, 2025).
Zoals vastgesteld in het nieuwe beleidsbesluit moeten alle relevante stukken vóór 1 juli worden gepubliceerd op een publiek domein.
Sinds 2025 kent de Belastingdienst digitale portalen (“portal-ANBI publicatieplicht”) voor deze verplichtingen.

Financiële transparantie als publiek vertrouwen-instrument:

Tijdige en volledige publicatie draagt bij aan het vertrouwen van donateurs, overheden en het brede publiek.
Transparantie over inkomsten, uitgaven en vermogensbeheer voorkomt indruk van zelfverrijking of oneigenlijk gebruik van publieke middelen.
ANBI’s hanteren een anti-oppotbeleid: het vermogen mag niet nodeloos worden opgepot, maar moet aantoonbaar worden ingezet voor het statutair doel. In het jaarverslag wordt hierover expliciet gerapporteerd (Govers Accountants, 2025).
Niet voldoen aan de publicatie- en administratieve verplichtingen brengt het risico mee op verlies van de ANBI-status en bijbehorende fiscale voordelen, evenals imagoschade.

Praktijkvoorbeeld: stichting X publiceert op haar website een overzichtelijk jaarverslag met beleidsplan, balans, een toelichting op projecten, en een uitsplitsing van bestuursvergoedingen. Hiermee voldoet ze aan de wettelijke eisen en versterkt ze haar betrouwbaarheid voor donateurs en de gemeenschap.

4.2 Integriteit, governance en toezicht

Onafhankelijkheid en rol van het bestuur

Het bestuur van een ANBI dient onafhankelijk te zijn; de meerderheid van de bestuursleden mag niet bestaan uit familie of zakelijke relaties.
Bestuurders moeten zich richten op het algemeen nut en mogen geen persoonlijk belang nastreven. Belangenverstrengeling wordt actief voorkomen door heldere regels over nevenfuncties en besluitvorming.

Integriteitsbeleid en procedures

ANBI’s zijn verplicht een integriteitsbeleid te hanteren en dit te documenteren. Dit beleid omvat onder meer:

– Gedragscodes, verplichtingen tot transparante financiële stromen, en een actueel overzicht van mogelijke belangenconflicten.

– Procedures voor melding en afhandeling van integriteitsschendingen.

– Disciplinaire maatregelen bij overtredingen worden schriftelijk vastgelegd.

Voorbeelden van toezicht: Verenigde Staten & Nederland

In Nederland voert de Belastingdienst risicogestuurd toezicht uit, ondersteund door digitale toezicht-portalen.
In de Verenigde Staten moeten goede doelen zich na oprichting inschrijven bij de staat, worden ze geconfronteerd met publiek toegankelijke rapportageverplichtingen en heeft ieder bestuur verplichtingen tot transparant handelen (voorbeeld registratievereisten voor goede doelen).
Internationaal geldt dat effectieve governance bestaat uit een divers bestuur, duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling en periodieke evaluaties van bestuursleden (Canadian Journal of Nonprofit and Social Economy Research, 2025).

Praktijkvoorbeeld: een Nederlandse ANBI codeert in haar reglementen dat ieder bestuurslid jaarlijks een belangenverklaring tekent en dat besluiten altijd collegiaal worden genomen, met uitsluiting van direct betrokkenen.

4.3 Rapportage, wijzigingsmelding en doorlopende plichten

Doorlopende meldingsplichten aan de fiscus (Belastingdienst):

Iedere wijziging in statuten, bestuurssamenstelling, contactgegevens of relevante beleidswijzigingen moet onverwijld via het ANBI-portaal aan de Belastingdienst worden gemeld (PwC Netherlands, 2025).
Bij (internationale) fiscale constructies geldt een aanvullende meldplicht: potentieel agressieve belastingstructuren dienen binnen 30 dagen te worden gerapporteerd (DAC6-richtlijn) (Business.gov.nl, 2024).

Wat te doen bij statutenwijzigingen of bestuurswisselingen:

Leg elke wijziging van statuten of benoeming/ontslag van bestuurders zorgvuldig vast.
Meld deze wijzigingen direct via het digitale ANBI-portaal. Bij ingrijpende statutenwijzigingen beoordeelt de Belastingdienst of de organisatie nog aan de ANBI-eisen voldoet.

Consequenties van niet-naleving:

Overtredingen van publicatie- of meldingsplichten kunnen leiden tot verlies van de ANBI-status. Dit betekent directe beëindiging van fiscale voordelen—zoals schenk- en erfbelastingvrijstelling en aftrekbaarheid van giften voor donateurs (Russell Advocaten, 2025).
De Belastingdienst kan correcties, boetes of zelfs fiscale navorderingen opleggen.
Reputatieschade is niet te onderschatten; transparantie vormt de basis van het publieke vertrouwen in de sector.

Voorbeeld: Een stichtingsbestuur vergeet een bestuurswissel tijdig te melden. Na een controle door de Belastingdienst verliest de stichting tijdelijk haar ANBI-status, wat direct leidt tot annulering van enkele grote donaties uit fiscale overwegingen.

Samengevat: Het naleven van administratieve, governance- en meldplichten is voor iedere ANBI essentieel. Dit waarborgt transparantie, versterkt het maatschappelijke vertrouwen en vormt de kern van het recht op ANBI-voordelen.

Belangrijke aandachtspunten en veelvoorkomende valkuilen

5.1 Voldoen aan fundraising- en wervingsregels

Het opzetten van een ANBI betekent dat je rekening moet houden met strikte regels omtrent fondsenwerving. In Nederland is aanmelden bij de Belastingdienst noodzakelijk vóórdat je als instelling fondsen mag werven onder het ANBI-regime. Er is echter geen aparte registratieverplichting voor algemene fondsenwerving zoals in sommige andere landen. Ter illustratie: in Florida is het wettelijk verplicht dat non-profitorganisaties zich vooraf registreren om te mogen fondsenwerven, vergelijkbaar met het verkrijgen van een wervingsvergunning bron.

In Nederland bestaat toezicht op naleving via audits en gegevensuitwisseling met de Belastingdienst, welk toezicht recent is geïntensiveerd. Dit vraagt om een grondige administratie van binnengekomen donaties, correcte verantwoording via jaarrekeningen, en publicatie van verplichte (financiële) gegevens op de website van de organisatie volgens de ANBI-publicatieplicht.

Overeenkomsten met donateurs en sponsors:

Bij het aangaan van overeenkomsten met donateurs en sponsors geldt het belang van duidelijkheid over de wederzijdse rechten en plichten. Deze contracten moeten voldoen aan Nederlandse contractenrechtelijke bepalingen. Let erop dat voorwaarden rond donaties en sponsoring – inclusief verplichtingen omtrent besteding, terugbetaling of fiscale verwerking – vastliggen in de overeenkomst. Schakel bij twijfel juridisch advies in voor het opstellen of beoordelen van deze contracten. Voor praktische templates en aanvullende richtlijnen kun je terecht bij brancheorganisaties als de Vereniging van Fondsenwervende Instellingen (VFI) of raadpleeg gespecialiseerde juridische bronnen (zoals Overheid.nl of Rechtspraak.nl).

5.2 Internationaal perspectief en verschillen

ANBI-instellingen zijn vergelijkbaar met internationale non-profitmodellen zoals Amerikaanse 501(c)(3) organisaties en Engelse charitable incorporated organizations. Belangrijke verschillen betreffen de registratieprocedures, de reikwijdte van fiscale voordelen en mate van toezicht.

Voorbeeld:

In de Verenigde Staten vereisen de meeste staten, waaronder Florida en Californië, een aparte registratie voordat een non-profit fondsen mag werven. In het Verenigd Koninkrijk zijn er uitgebreide verplichtingen gericht op internationale invloeden, zoals het Foreign Influence Registration Scheme (FIRS); deze verplicht bepaalde charities om buitenlandse inmenging te melden.

Belang van lokale jurisprudentie en regelgeving:

Bij grensoverschrijdende activiteiten zijn lokale anti-witwas (AML) en counter-terrorisme financieringsregels (CTF) van belang, evenals gegevensbeschermingsregels (zoals GDPR in de EU). Internationale verdragen zoals de FATF-standaarden bepalen mede de nationale regelgeving. Onvoldoende afstemming met lokale en internationale eisen kan leiden tot boetes of verlies van fiscale voordelen. Controleer daarom altijd de eisen voor fundraising en rapportage in het betreffende land bij internationale activiteiten.

5.3 Fiscale valkuilen en herstelmaatregelen

Verlies van ANBI-status:

Een ANBI kan haar status verliezen wanneer zij niet langer voldoet aan de eisen, zoals onvoldoende besteding van middelen aan het algemeen nut, het niet nakomen van de publicatieplicht of ondeugdelijke administratie. Het verlies leidt tot fiscale eindafrekening: resterende activa moeten worden bestemd voor het algemeen nut volgens de statutaire bepalingen. Bovendien kunnen eerder genoten belastingvoordelen door de Belastingdienst worden teruggevorderd [Goede Doelen Nederland, 10 Jul 2025][Vakblad fondsenwerving, 15 Jul 2025].

Wat als je per ongeluk niet voldoet?

Bij een onvoorziene schending van de voorwaarden is het cruciaal om direct actie te ondernemen. Meestal volgt eerst een waarschuwing of verzoek tot herstel van de tekortkomingen door de Belastingdienst, die met audits toezicht houdt.

Herstelprocedures en bezwaar:

Herstel tekortkomingen onmiddellijk zodra deze worden vastgesteld.
Dien, indien nodig, een formeel bezwaarschrift in tegen eventuele intrekkingsbesluiten.
Maak je weer volledig compliant, onder meer door het op orde brengen van de publicatie-eisen met behulp van de standaard ANBI-publicatieformulieren van de Belastingdienst (Standard form publication requirement for Fundraising institutions (ANBI)).
Dien zo nodig opnieuw een aanvraag in voor ANBI-status (zie de aanvraagprocedure). Je moet het dossier completeren en actuele gegevens aanleveren.

De Belastingdienst beoordeelt nieuwe of herstelde aanvragen op volledigheid en inhoud. Publicatie van kerncijfers op een centrale of eigen website blijft verplicht [Reformatorisch Dagblad, 2 Jul 2025]. Een grondige ANBI compliance checklist en up-to-date administratie minimaliseren kans op fouten en versterken de geloofwaardigheid bij donateurs en toezichthouders.

ANBI in de praktijk: Tips en inspirerende voorbeelden

6.1 Best practices voor een succesvolle ANBI-oprichting

Bouwen aan betrouwbare bestuursstructuren

Een solide bestuursstructuur vormt de ruggengraat van een succesvolle ANBI. Richt je bestuur zo in dat integriteit, transparantie en missiegerichtheid centraal staan.

Stel een mission manager aan: Deze persoon bewaakt de missie en zorgt voor consistentie in besluitvorming. Dit voorkomt versnippering van verantwoordelijkheid en vergroot de legitimiteit van de organisatie.
Zorg voor diversiteit en competentie in het bestuur: Combineer verschillende achtergronden en expertise. Denk aan juridische, financiële en sectorale kennis voor een evenwichtig en daadkrachtig bestuur.
Regelmatige governance reviews: Evalueer jaarlijks of het bestuur effectief functioneert. Gebruik checklists en externe beoordeling om blinde vlekken te voorkomen.
Integriteitsbeleid en compliance: Stel een integriteitsfunctionaris of commissie aan. Leg vast hoe met belangenverstrengeling en signalen van fraude wordt omgegaan—transparant en met duidelijke stappenplannen.
Open financiële verslaglegging: Publiceer jaarverslagen en financiële overzichten toegankelijk en helder op je website, zodat donateurs inzicht krijgen in bestedingen en beleid. Dit verhoogt het vertrouwen en voldoet aan ANBI-vereisten.

Voorbeeld: Sommige ANBI’s hanteren een “Institutionele Integriteits Office” (OII) die toeziet op naleving van wet- en regelgeving en ethisch gedrag. Regelmatige training, transparante rapportage en actieve stakeholderbetrokkenheid versterken de bestuurskracht[OECD Public Governance Reviews, 2024].

Praktische tips voor fondsenwerving en communicatie

Verweef fondsenwerving in de strategische plannen: Zet duidelijke doelstellingen uit en betrek het volledige bestuur bij het leggen van connecties met potentiële donoren.
Ontwikkel een krachtig verhaal: Vertel in heldere taal wat je missie is, wat je bereikt en waarom de bijdrage van donoren essentieel is. Gebruik storytelling en deel impactvolle voorbeelden.
Segmentatie en personalisatie: Analyseer je donateursbestand. Benader grote gevers persoonlijk, organiseer evenementen en stuur gepersonaliseerde updates.
Investeer in skills en technologie: Bouw expertise op het gebied van digitale fondsenwerving en CRM-systemen. Gebruik tools voor geautomatiseerde nieuwsbrieven, donatieformulieren en socialmediacampagnes. Zo vergroot je het bereik en de betrokkenheid.
Meet, evalueer en stuur bij: Monitor de resultaten van campagnes, analyseer wat werkt, en pas je strategie tijdig aan.

Voorbeeldmethodes:

Vijf-stappen aanpak: (1) Schets je missie en verhaal, (2) analyseer de markt, (3) maak een strategisch plan, (4) voer campagne en (5) evalueer en optimaliseer[S&L Impact, 2025], [INVOLV, 2025].
Digitale donatiecampagnes via social media voor brede zichtbaarheid en eenvoudige donatieprocessen.
Relatiemanagement voor hogere donorloyaliteit, bijvoorbeeld via verjaardagskaarten of persoonlijke bedankjes.

6.2 Case studies: Succesvol ANBI’s in Nederland

Inspirerende voorbeelden van ANBI’s die verschil maken

KiKa (Stichting Kinderen Kankervrij): Zet zwaar in op transparante communicatie en een concreet doel (100% genezing van kinderkanker). Jaarverslagen en online dashboards tonen realtime bestedingen. Fondsenwerving gebeurt via landelijke acties, persoonlijke verhalen en lokale ambassadeurs.
Natuurmonumenten: Kent een brede achterban van leden en donateurs. Combineert traditionele ledenwerving met innovatieve apps en campagnesites. Ze leggen via jaarlijkse impactrapporten verantwoording af over de besteding van iedere euro aan natuurbeheer en educatie.
Oxfam Novib: Internationale zichtbaarheid door campagnes die inspelen op actuele thema’s (zoals klimaatadaptatie en armoedebestrijding). Donateurs krijgen transparant inzicht in projecten en resultaten via interactieve platforms en gepersonaliseerde voortgangsrapportages.

Wat kunnen nieuwe initiatieven leren van bestaande organisaties?

Transparantie werkt vertrouwenwekkend: Openbare financiële rapportages en transparante doelstellingen dragen bij aan het vertrouwen van donateurs en de overheid.
Verbind fondsenwerving met missie en doelgroep: Organisaties als KiKa en Natuurmonumenten overtuigen door een heldere missie en gepersonaliseerde communicatie.
Blijf vernieuwen en investeren in digitalisering: Het succes van digitale campagnes en CRM-systemen laat zien dat technologie essentieel is voor moderne ANBI’s.
Leg nadruk op governancestructuur: Zonder goed bestuur is duurzame groei onmogelijk. Leer van de inzet van integriteitsfuncties en mission managers.
Duurzame relatiemanagement: Oxfam Novib toont aan dat donorloyaliteit groeit door actieve en persoonlijke betrokkenheid.

Deze best practices en voorbeelden bieden duidelijke handvatten voor wie werkt aan de oprichting, professionalisering of groei van een nieuwe ANBI in Nederland. Ze illustreren hoe structuur, transparantie en communicatie hand in hand gaan met maatschappelijk succes.

Veelgestelde vragen over ANBI oprichten

Moet elke stichting een ANBI zijn?

Niet elke stichting hoeft een ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling) te zijn. Een stichting kan voor verschillende doeleinden worden opgericht, zoals het beheren van familievermogen, het uitvoeren van commerciële activiteiten zonder winstoogmerk, of het ondersteunen van specifieke projecten. Wil een stichting echter profiteren van de belastingvoordelen en het vertrouwen dat gepaard gaan met de ANBI-status, dan moet zij aan strikte eisen voldoen: het algemeen nut dient centraal te staan, er mag geen winstoogmerk zijn, en het beloningsbeleid van het bestuur is aan zware restricties gebonden. Zonder ANBI-status heeft de stichting geen recht op de fiscale faciliteiten zoals vrijstelling van schenk- en erfbelasting voor ontvangen giften en de aftrekbaarheid voor donateurs.

Kun je als vereniging ANBI worden?

Ook verenigingen komen in aanmerking voor ANBI-status, mits zij voldoen aan de wettelijke eisen. Het belangrijkste criterium is dat de feitelijke werkzaamheden en de statutaire doelen van de vereniging het algemeen nut dienen. Net als bij stichtingen gelden daarbij onder andere publicatieverplichtingen, een maximum aan bestuursvergoedingen, en eisen aan de besteding van middelen. Steeds vaker is transparantie vereist: sinds 2026 moeten alle ANBI-verenigingen belangrijke beleids- en financiële gegevens publiek online publiceren, zoals contactinformatie, beleidsplannen, jaarrekeningen en realisatie van activiteiten. Dit bepaalt mede het vertrouwen van donateurs en de fiscale voordelen voor de vereniging zelf.

Hoe lang duurt het aanvraagproces?

Het ANBI-aanvraagproces bij de Belastingdienst bestaat uit een aantal stappen. Allereerst moeten de statuten, het beleidsplan, de begroting en andere benodigde documenten worden voorbereid. De aanvraag wordt vervolgens ingediend met het officiële formulier en de verplichte “Opgaaf internetadres ANBI”, waarop alle vereiste ANBI-informatie publiek zichtbaar is.

De Belastingdienst beoordeelt de aanvraag inhoudelijk, soms gevolgd door aanvullende vragen of een verzoek om nadere onderbouwing. De verwerkingstijd varieert; doorgaans duurt het enkele weken tot meerdere maanden, afhankelijk van de volledigheid en de complexiteit van het dossier. Een incomplete aanvraag of twijfel over de naleving van de ANBI-eisen kan deze periode verlengen. Na goedkeuring zijn er publicatieverplichtingen en overige compliance-eisen om de status te behouden.

Is fiscaal advies noodzakelijk?

Fiscaal advies is sterk aan te raden bij het oprichten en inrichten van een ANBI. De fiscale en juridische eisen zijn complex en veranderen regelmatig, vooral rondom het beloningsbeleid voor bestuurders en het bestedingscriterium (zoals het niet oppotten van vermogen). Onjuiste of onvolledige naleving kan leiden tot verlies van de ANBI-status of het mislopen van belastingvoordelen voor de instelling en haar donateurs.

Een fiscalist kan adviseren over bijvoorbeeld de meest geschikte rechtsvorm voor het doel (stichting of vereniging), het correct formuleren van statuten en beleidsplan, en optimale inrichting volgens de laatste regelgeving. Advisering wordt nog belangrijker door de toegenomen én aankomende eisen aan verslaglegging en transparantie, zoals ingevoerd via de Wet Transparantie Maatschappelijke Organisaties per 2026. Zo voorkomt men fiscale risico’s en borgt men de continuïteit van de ANBI-status en haar voordelen voor iedereen betrokken [Russell Advocaten], [Civra], [Roes Fiscaal Advies].

Handige bronnen en contactadressen

Voor het succesvol doorlopen van het ANBI registration process en het voldoen aan de legal requirements for ANBI, is het essentieel de juiste informatiebronnen en contactpunten te kennen. Hier volgt een overzicht van de belangrijkste tools, organisaties en gidsen, zowel nationaal als internationaal, bij het setting up a public benefit organization.

Belastingdienst: ANBI-loket en zelftoets

Het ANBI-loket van de Belastingdienst is het centrale digitale portaal voor de ANBI registration process. Hier vind je:

Aanvraagformulieren: Download het standaardformulier voor ANBI-aanvraag en de verplichte publicatieverplichtingen. Sinds 2021 geldt voor grote ANBI’s dat zij uitsluitend het gestandaardiseerd publicatieformulier mogen gebruiken.
Zelftoets: Controleer via de zelftoets of jouw organisatie voldoet aan de meest actuele qualitative and quantitative tests. Deze checklist wordt regelmatig bijgewerkt met strengere eisen, bijvoorbeeld rondom directiesalarissen en het maximaal toegestane vermogen.Govers Accountants
Opgaaf internetadres: Meld je websiteadres verplicht aan via een apart formulier. De Belastingdienst publiceert dit adres eveneens, waarmee jouw transparantie richting donateurs wordt vergroot.Belastingdienst
Publicatieplicht: Plaats jaarlijks de vereiste gegevens op de website van de stichting of vereniging. Let op dat dit binnen zes maanden na het boekjaar gebeurt.Govers Accountants

Door aan deze stappen te voldoen, houd je de ANBI-status actueel en voorkom je boetes of het verlies van belastingvoordelen.

Brancheorganisaties: VFI en Goede Doelen Nederland

Brancheorganisaties spelen een onmisbare rol bij best practices for ANBI formation en het bieden van actuele interpretaties van regelgeving:

VFI (Vereniging Fondsenwervende Instellingen): Biedt praktische ondersteuning rondom volunteer management, governance en relevante juridische updates. VFI signaleert ontwikkelingen en belangen binnen het sectorale speelveld. Meer informatie is te vinden via sectoroverkoepelende sites zoals business.gov.nl.
Goede Doelen Nederland: Publiceert ANBI compliance checklists, kwaliteitscriteria en sectorbrede standpunten. Verder onderhouden ze een kennisbank met sectorafspraken en modeldocumenten, en bieden ze uitleg over het verschil tussen ANBI-status en toezicht door bijvoorbeeld het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF). Goede Doelen Nederland
CBF-Erkenning: Dit aanvullende keurmerk garandeert onafhankelijk toezicht op governance, transparantie en effectiviteit.Goededoelen.nl

Regelmatige raadpleging van deze sectorinstituten helpt bij het up-to-date blijven met de nieuwste juridische en fiscale vereisten.

Internationale bronnen en gidsen

Voor organisaties met internationale ambities of die zich oriënteren op de nonprofit organization setup guide buiten Nederland zijn onderstaande bronnen waardevol:

Verenigde Staten – Oprichten van een non-profit:

Forming a Nonprofit Corporation in California – Deze gids legt uit hoe je statuten opstelt, een bestuur samenstelt en voldoet aan de registration process voor de IRS. Vergelijkbare eisen gelden in veel andere Amerikaanse staten.

Globale best practices:

Start a Nonprofit Guide van NeonOne beschrijft de universele stappen voor het starten van een stichting of vereniging, van missieformulering tot aanvraag van belastingstatus. Met specifieke aandacht voor compliance checks, governance en internationale samenwerkingen.

Door deze internationale gidsen te raadplegen, kun je profiteren van wereldwijde inzichten, zeker wanneer je jouw stichting wilt laten groeien of samenwerken met buitenlandse partners.

Overkoepelende informatie en zelfregulering

Tot slot bieden de hierboven genoemde bronnen niet alleen juridische ondersteuning, maar ook modellen voor zelfregulering, governance en transparantie. Een ANBI stichting oprichten vraagt om blijvende aandacht voor compliance en reputatie; hiervoor is aansluiting bij sectororganisaties en regelmatige raadpleging van ANBI compliance checklists essentieel voor het behoud van belastingvoordeel ANBI en maatschappelijke legitimiteit.

Bekijk wat een ANBI is
Start met ANBI-status aanvragen
Controleer of je nog ANBI-compliant bent